First of all, looking at Polish dates, you might have noticed the lonely r. that often appears after the year: 13.12.1987 r. It’s an abbreviation of the word rok, meaning year. If you’re reading this aloud, though, you have to put this word in the Genitive case: roku. And yeah, there’s a full stop after the r. Don’t omit it.

Is this r. compulsory? No, but it’s very common, and many people put it there out of habit.

Secondly, brush up on your Roman numerals, as they are often used to write the month. For example, the previous example can be written as 13 XII 1987 r. Again, this is mostly a matter of habit – I got used to it in school, for example – not something you have to do. This convention is very useful, though, since it obviates any ambiguity that can emerge if both the day and the month are written with Arabic numerals.

Thirdly, remember the punctuation – this is where many people make mistakes. You probably noticed the difference in the examples above. If you write everything with Arabic numerals, you put full stops after the day and the month. You don’t put them there if you’re using a Roman numeral (apart from the full stop after the r. of course).

Finally, if you’re familiar with the Polish months and their declination, you can write out the month. Why do I mention declination? Because you have to put the month in the Genitive case. As for the punctuation, you don’t use full stops here either. For example:

10 stycznia 1999 r.
10 I 1999 r.
10.1.1999 r.

1 października 2004 r.
1 X 2004 r.
1.10.2004 r.

Notice that the days of the week, unlike in English, are not capitalized!

You’ll also notice that in the phrase we wtorek, the preposition w gets an extra letter. Why? Well, try to pronounce *w wtorek… There are two other instances where some speakers will add an e to the preposition: we środę and we czwartek. These forms appear probably as frequently as their equivalents with w, and are just as correct. So you can pick and choose ;)

poniedziałek – Monday
W poniedziałek mam ważne spotkanie.
On Monday I have an important meeting.

wtorek – Tuesday
We wtorek idę do kina.
On Tuesday I’m going to the cinema.

środa – Wednesday
W środę muszę wykąpać kota.
On Wednesday I have to bathe the cat.

czwartek – Thursday
W czwartek idę na zakupy.
On Thursday I go shopping.

piątek – Friday
W piątek czytam cały wieczór.
On Friday I read the whole evening.

sobota – Saturday
W sobotę uczę się polskiego.
On Saturday I study Polish.

niedziela – Sunday
W niedzielę odpoczywam.
On Sunday I rest.

So, since the Polish month names are so special, there’s no choice but to learn them! Here are they listed both in their basic, Nominative singular, form, as well as in the Locative singular, which is the case you use to talk about in which month something took place. At the same time you can get familiar with ordinal numbers from one to twelve.

styczeń – January
Styczeń to pierwszy miesiąc roku.
January is the first month of the year.
W styczniu często pada śnieg.
It often snows in January.

luty – February
Luty to drugi miesiąc roku.
February is the second month of the year.
W lutym jest bardzo zimno.
It’s very cold in February.

marzec – March
Marzec to trzeci miesiąc roku.
March is the third month of the year.
W marcu rozpoczyna się wiosna.
Spring begins in March.

kwiecień – April
Kwiecień to czwarty miesiąc roku.
April is the fourth month of the year.
W kwietniu kwitną kwiaty.
Flowers bloom in April.

maj – May
Maj to piąty miesiąc roku.
May is the fifth month of the year.
W maju jest Dzień Matki.
Mother’s Day is in May.

czerwiec – June
Czerwiec to szósty miesiąc roku.
June is the sixth month of the year.
W czerwcu rozpoczyna się lato.
Summer begins in June.

lipiec – July
Lipiec to siódmy miesiąc roku.
July is the seventh month of the year.
W lipcu uczniowie mają wakacje.
Pupils have holidays in July.

sierpień – August
Sierpień to ósmy miesiąc roku.
August is the eighth month of the year.
W sierpniu jest bardzo gorąco.
It’s very hot in August.

wrzesień – September
Wrzesień to dziewiąty miesiąc roku.
September is the ninth month of the year.
We wrześniu rozpoczyna się jesień.
Autumn begins in September.

październik – October
Październik to dziesiąty miesiąc roku.
October is the tenth month of the year.
W październiku liście spadają z drzew.
Leaves fall off trees in October.

listopad – November
Listopad to jedenasty miesiąc roku.
November is the eleventh month of the year.
W listopadzie często pada deszcz.
It often rains in November.

grudzień – December
Grudzień to dwunasty miesiąc roku.
December is the twelfth month of the year.
W grudniu rozpoczyna się zima.
Winter begins in December.

As an indirect object – when someone is a beneficiary of your action

Czytam dziecku książkę.
I’m reading a book to the child.
Opowiadam historię kobiecie.
I’m telling the story to the woman.
Daję kotu tabletkę.
I’m giving a pill to the cat.
Sprzedaję narkotyki małym dzieciom.
I sell drugs to small children.

With certain verbs

podobać się – to be pleasing to someone, to be liked (cf. Spanish gustar)
Sukienka podoba się kobiecie.
The woman likes the dress.
Piosenka podoba się chłopcu.
The boy likes the song.

przyglądać się – to look at carefully, to watch
Przyglądam się ptakom.
I’m watching the birds.
Nie przyglądaj się kotu!
Don’t watch the cat!

przeszkadzać – to disturb
Nie przeszkadzaj rodzicom!
Don’t disturb your parents!
Kotu nie przeszkadza głośna muzyka.
Loud music doesn’t disturb the cat.

ufać – to trust
Nie ufam kotom.
I don’t trust cats.
Czy ufasz politykom?
Do you trust politicians?

pomagać – to help
Pomagam babci złapać kota.
I’m helping grandma catch the cat.
Pomóż dziecku!
Help the child!

With certain prepositions

dzięki – thanks to
Dzięki twojej pomocy znalazłem pracę.
Thanks to your help I found a job.
Dzięki ciepłemu klimatowi możemy tu uprawiać kukurydzę.
Thanks to the warm climate we can grow corn here.

ku – towards
Wzniósł oczy ku niebu.
He turned his eyes towards the sky.
Kobieta szła ku domowi.
The woman walked towards home.

przeciw – against
Napisała krótki artykuł przeciw aborcji.
She wrote a short article against abortion.
Polityk był przeciw nowej reformie.
The politician was against the new reform.

That’s why I’ve decided to embark on this little quest to describe the use of cases. We’ll start today by looking at the genitive.

Units of measure

kawałek chleba
a piece of bread
butelka wody
a bottle of water
pół roku
half a year

Possession and belonging

zabawka chłopca
the boy’s toy
oczy kobiety
the woman’s eyes
ogon kota
the cat’s tail

Direct object in negative sentences

Nie czytam tej książki.
I’m not reading this book.
Nie mam przyjaciół.
I don’t have friends.
Nie lubimy kawy.
We don’t like coffee.
Nie otwieram drzwi.
I’m not opening the door.

With certain verbs

(Note that the genitive is used both in negative and positive sentences)

bać się – to be afraid of
Boimy się burzy.
We’re afraid of the storm.
Nie bój się psa.
Don’t be afraid of the dog.

potrzebować – to need
Potrzebuję pomocy.
I need help.
Nie potrzebujemy pieniędzy.
We don’t need money.

nienawidzić – to hate
Nienawidzę gramatyki.
I hate grammar.
Nienawidzimy długich lekcji.
We hate long lessons.

uczyć się – to learn, to study
Uczę się polskiego.
I’m learning Polish.
Nie uczymy się innych języków.
We don’t study other languages.

słuchać – to listen
Słuchamy muzyki.
We listen to music.
Słucham wykładu.
I’m listening to the lecture.

szukać – to search, to look for
Szukam nowej pracy.
I’m searching for a new job.
Szukamy przyjaciół.
We’re looking for friends.

After certain prepositions

bez – without
kawa bez mleka
coffee without milk
herbata bez cukru
tea without sugar
dziecko bez matki
a child without a mother
mężczyzna bez nogi
a man without a leg

z – from, out of
Jestem z Polski.
I’m from Poland.
Mój brat wrócił z Warszawy.
My brother came back from Warsaw.
Stół zrobiony jest z drewna.
The table is made out of wood.

With numbers 5 and above

pięć kobiet
five women
sześć ptaków
six birds
sto lat
a hundred years
dwieście książek
two hundred books